Kirlenen Dünya

296dfed370331b4a7f0f94d7bf6cbe28

Sanayi devriminin ardından, günümüz ülkelerinde başlayan hızlı kentleşme süreci, özellikle İkinci Dünya Savaşı sonrasında tüm dünya ülkelerine yayılmıştır. Dünyada kentleşmenin bu denli hızlı seyri, beraberinde kent alanlarının çevresel taşıma kapasiteleri kavramını gündeme getirmiştir.

Kentleşmeyi dar anlamda, kent sayısının ve kent nüfusunun artması olarak tanımlayabiliriz. Kentsel nüfus, doğumlarla ölümler arasındaki farkın doğumlar lehine olmasından ve aynı zamanda kırsaldan gelenlerle, yani göçlerle artar (Vural, 2001).

Kırdan kente gelenleri özümsemeyi kolaylaştırabilecek gerçek ve hızlı bir sanayileşmeye dayanmayan göç, kırsal alanların yoksulluğunu kente taşımaktan başka bir işlev görmemektedir (Karadağ, 2009).

Bu durumda kentlerin yaşanabilirliği  konusunda birkaç olumsuz sonuç karşımıza çıkarmaktadır.

Üretim odaklı yaklaşım, çevrenin göz ardı edilmesi sonucunda çevresel sorunları beraberinde getirmiştir. Çevre sorunları olarak da karşımıza çıkan hava kirliliği, su kirliliği ve  toprak kirliliği insan ve diğer canlıların hayatını tehdit etmektedir.

Dünya Sağlık Örgütü araştırmalarına göre her yıl milyonlarca insan hava kirliliğinden dolayı ölmektedir.

Moğalistan’ın başkenti olan Ulan Batur, dünyanın en kirli havasına sahiptir. Ve Moğolistan’da her on ölümden birinin nedeni hava kirliliğidir.

Hava kirliliği solunum yolu enfeksiyonu, akciğerde büyüme bozukluğu, astım ve kalp haslığı gibi birçok hastalığa sebep oluyor. Moğolistan Halk Sağlığı Enstitüsünün açıklamasına göre hava kirliği yüzünden ülke içerindeki yetişkinler arasında ölüm nedenlerinin ilk beşinden biri solunum hastalığıdır.

Ulan Batur’da hava kirliği doğumları da etkilemektedir. Bu kirli havayı soluyan hamile kadınlarda düşük riski artmaktadır. Her üç anne karnındaki bebek biri gelişimi tamamlayamamaktadır.

00114320db41125da41e23

Moğolistan’da hava kirliliği kış aylarında önemli derecede artmakta ve buna bağlı olarak kadınlar kış aylarında gebelikten kaçınmaktadır. Oksijen yetersizliğinden dolayı yeni doğan bebekler solunum yolu yetmezliği oluşmaktadır.

Dünya Sağlık örgütünün gelişmekte olan ülkeler için belirlediği en düşük hava kalitesine göre Ulan Batur’da hava yedi kat daha yüksektir.

Moğolistan halkı geçtiğimiz yıllarda “Zud” yani Beyaz Ölüm anlamına gelen bir felaketle karşı karşıya kaldı. Sıcaklıkların -50’ye kadar düşmesi ülkedeki hayvan sayısını %80 oranında azalttı. Bu durum tek gelir kaynağı hayvancılık olan kırsal nüfusu başkente göç etmek zorunda bıraktı.

Son on yıldır, 10 binden fazla aile her yıl Ulan Batur’a göç etmek suretiyle nüfusu hızla arttırıyor. Bu da ekonomik sistemin ve demokrasinin gelişimindeki değişikliklerle birlikte ekonomik zorluklar ve fakirlikte artıyor. Fakirliğin ana sebebi olarak işsizlik göze çarpıyor.  Kırsaldan göç etmiş nüfus, eğitim yetersizliği nedeniyle kentte iş bulmakta zorlanıyor.

Yüz binlerce insan bugün şehir içerisindeki merkezi ısıtma sistemi olmayan keçe çadırlarda yaşıyor. Dünya’nın en soğuk başkenti olarak da bilinen Ulan Batur’da felaketten kaçan insanlar keçe çadırlarda alt yapı yeterli olmadığından ısınma ve yemek yapma gibi ihtiyaçları için kömür sobası yakıyor. Ülke içerisinde ayrıca kömürden elektrik üreten yedi termal santral bulunuyor. Bu santrallerde yakıt olarak düşük kalite kömür kullanılması ve baca filtre sistemlerinin çalıştırılmaması yoğun hava kirliliğinin sebeplerinden bir tanesidir.

hb

Hava kirliliğinin %80’i çadır bölgelerindeki ısınmadan, %10’u enerji tesislerinden ve geri kalanı ise trafikten kaynaklanıyor. (Çat, Salih (Yön.), Dünyayı Kirletenler, TRT, 2015.)

Moğolistan zengin yer altı kaynaklarına sahip. Ülke genelinde yapılan yatırımların sadece doğal kaynaklara yapılması ülkede sosyal refah düzeyini düşürüp yoksulluk, eşitsizlik ve işsizlik düzeyinin artmasına neden oluyor.

Bugün Moğolistan’daki hava kirliliği insan ve doğa için büyük bir tehdit unsuru olarak varlığını sürdürüyor. Ülke istatistiğine bakıldığında bebek ölüm oranının %52 olması sağlıklı bir gelecek olmadığı anlamına geliyor.

Acepro

KAYNAKÇA

Karadağ, Arife, “Kentsel Ekoloji: Kentsel Çevre Analizlerinde Coğrafi Yaklaşım” Ege Coğrafya Dergisi, 18/(1-2) (2009), 31-47, İzmir.

Ulusoy, Ahmet, “Kentleşmenin Sosyo Ekonomik Etkileri” Belediye Dergisi, Cilt:7, Sayı:12 2001.

Çat, Salih (Yön.), Dünyayı Kirletenler, TRT, 2015.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s